Anaksagoras jako pierwszy z filozofów zasłynął tezą, iż duch, który poruszył świat, jest poza nim i ponad nim. Sądził, tak jak jego rówieśnik Empedokles, że materia sama z siebie się nie porusza. Dlatego wprowadził pojęcie ducha - to on dał pierwszy impuls, to on jako pierwszy dał impuls do poruszenia się świata. Impuls ten spowodował wir, który poruszył całą resztą i stąd w świecie ruch materii i jej zmienność. Oryginalne jednak było pojęcie, że ów duch nie jest częścią świata, lecz jest poza nim, jest od niego niezależny. Nie wierzył w przypadkowość powstania świata i brak sensu i powodu w jego powstaniu. Uważał, że wszystko to jest dokładnie pomyślane i nieprzypadkowe. Za dowód swego twierdzenia uważał to, że natura jaka nas otacza i cały świat podlega niesłychanie ułożonym prawom, dzięki czemu wszystko działa nad wyraz sprawnie i przemyślanie. Ducha, który poruszył świat uważał jednak Anaksagoras także za coś materialnego. Nie mającego co prawda związku z naszym światem, ale jednak wciąż materialnego. Nie rozróżniano wtedy nadal bytów materialnych i niematerialnych.